తిరుపతి గంగజాతర దక్షిణ భారతదేశంలో అత్యంత ప్రాచుర్యం ఉన్న ఉత్సవాల్లో ఒకటి. పారంపర్యంగా మిరాశీ కులాలు వేసే వేషాలు, ఆచారాలు, అనుష్ఠాన సన్నివేశాలు, వ్యక్తిగత నమ్మకంతో కూడుకున్న మొక్కుబళ్లు, వేషాలు పాడే బూతు పాటలు ఈ జాతర విశేషాలు. వీటి వెనుక సమాజం బలంగా నమ్మే కథలు, నమ్మకాలు, సాంస్కృతిక వైవిధ్యంతో పాటు జాతరలో ప్రధానంగా ఉపయోగించే వస్తుసంస్కృతిలో వైవిధ్యం ఉంది. గతంలో జాతర ప్రత్యేకించి పారంపర్యంగా పాల్గొనే కులాలు, సన్నిహిత సంబంధం ఉన్న సహృదయ సమూహాల సమన్వయంతో జరిగేవి, కాని కాల క్రమంలో ఆ యా ఆచారాల్లో ఉన్న శాస్త్రీయత లోపించి మొక్కుబడిగా జరుగుతున్నాయి, వాటి వెనుక ఉన్న అసలు ప్రయోజనం క్రమంగా మసకబారుతుంది.
ఈ గ్రంథం తిరుపతి గంగజాతర చారిత్రక నేపథ్యం, అనుష్ఠాన ప్రదర్శన సంప్రదాయం, కథలు గాథలు, వస్తుసంస్కృతి, వేషాలు, ఆచారాలు లాంటి అంశాల్ని క్షేత్రపరిశోధన ఆధారంగా విశ్లేషిస్తుంది. జాతరలో కనిపించే ఆచారాల వెనుక ఉన్న ప్రతీకాత్మక భావనల్ని, సామాజిక సంబంధాల్ని, సాంస్కృతిక విజ్ఞాన వ్యవస్థని, శాస్త్రీయతని వెలికితీయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
జానపదవిజ్ఞానం, మానవశాస్త్రం, సాంస్కృతిక అధ్యయనాలపై ఆసక్తి ఉన్న పరిశోధకులకు, విద్యార్థులకు, సహృదయ పాఠకులకు ఈ గ్రంథం ఒక ఆధారగ్రంథంగా ఉపయోగపడుతుంది.
History, Culture, and Ritual Significance of Tirupati Gangajatara
నాగపట్ల భక్తవత్సల రెడ్డి జననం 1948, జూలై 1. నాగపట్ల వెంకట్రామి రెడ్డి, నవనీతమ్మ తల్లిదండ్రులు. శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం నుంచి బి.ఏ, ఎం.ఏ, మదురై విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పిహెచ్.డి (స్వాతంత్ర్యోత్తర కాలాన తెలుగు కవిత). కేరళ విశ్వవిద్యాలయ భాషాశాస్త్ర విభాగంలో 1994 దాకా, ఆ తర్వాత తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ జానపదగిరిజనవిజ్ఞాన పీఠంలో ఆచార్యులుగా, డీన్ గా పదవీ బాధ్యతలు. 2008లో పదవీ విరమణ. గ్రామీణవిజ్ఞానం, జాతర్లు, కొలుపులు, తిరణాళ్లు, జానపద కళారూపాలు, దక్షిణ భారతీయ అనుష్ఠాన సంప్రదాయం మీద పరిశోధన చేస్తున్న పరిశోధకులు.
బహుముఖ జానపదవిజ్ఞానంలో సంస్కృతి వైభవాన్ని, వైవిధ్యాన్ని ఆరాతీయడంలో ఆసక్తి ఎక్కువ. తిరుపతి ప్రాంతంలో జరిగే గంగజాతర్ల మీద చిన్నప్పటి నుంచి అవగాహన ఉంది. 2002, 2003 సంవత్సరాల్లోజానపదగిరిజనవిజ్ఞాన పీఠం ద్వారా ప్రత్యేకంగా గంగజాతర్ల బహుముఖాల్ని ఆడియో విజువల్ రూపంలో రికార్డ్ చేసి భద్రపర్చారు. తిరుపతి గంగజాతరను ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించి, జాతరతో అనుబంధం ఉన్న వ్యక్తుల మౌఖిక చరిత్రల్ని సేకరించి కూర్చిన గ్రంథం ఇది. గంగజాతర ఆరాధనా సంప్రదాయం మాత్రమే కాదు, ప్రతీకాత్మకంగా బాహ్యజీవితం నుంచి మరో రూపం లోకి మారి మానసిక సంతృప్తి పొందడానికి ఒక సజీవ వేదిక, సంస్కృతిని సజీవంగా ఉంచే ఆచారాల సంపుటి కూడా అంటూ, వస్తుసంస్కృతి లోని శాస్త్రీయతని ఆధునిక శాస్త్ర ప్రయోగాల ఆధారంతో విశ్లేషించడం ఈ పరిశోధన ముఖ్య లక్ష్యం.
